Learning
Now Reading
“การสื่อสาร” คืออะไร?
0

“การสื่อสาร” คืออะไร?

by Pichaet Tang-onFebruary 11, 2016
“การสื่อสาร” กับการนิยามความหมาย

การนิยามความหมายของ “การสื่อสาร” (Communication) ถือเป็นภารกิจแรกของผู้เรียนรู้วิทยาการทาง “นิเทศศาสตร์” (Communication Arts) แม้อาจจะดูเป็นเรื่องง่าย แต่ในความเป็นจริงนั้น กลับไม่ง่ายเลย เพราะทักษะการสื่อสาร เป็นทักษะที่ติดตัวมนุษย์ทุกคนมาแต่กำเนิด สัตว์สังคมอย่างมนุษย์ใช้เวลาทุกลมหายใจไปกับการสื่อสาร ไม่ว่าจะกับตนเองหรือผู้อื่น จะขาดก็เพียงช่วงที่หลับเท่านั้น ด้วยเหตุนี้เอง เราจึงมีการนิยามความหมายของการสื่อสารขึ้นมากมาย จนไม่อาจกำหนดอย่างเฉพาะเจาะจงถึงความหมายที่ชัดเจนและเป็นสากลได้ ซึ่ง Frank Dance (1970) นักทฤษฎีการสื่อสาร เคยได้รวบรวมนิยามของการสื่อสาร จากผู้เชี่ยวชาญในศาสตร์แขนงนี้ และได้ผลลัพธ์มากกว่า 100 ความหมาย ในทิศทางของนิยามที่ต่างกันถึง 15 หัวข้อ

ตั้งแต่บัดนั้นจนถึงปัจจุบัน ความหมายใหม่ๆ ของการสื่อสาร ยังคงถูกนิยามขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตามยุคสมัย ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีการสื่อสาร พฤติกรรมการสื่อสารใหม่ๆ ของมนุษย์ รวมถึงกระบวนทัศน์ทางการสื่อสารที่เปลี่ยนแปลงไป พลวัตในการเปลี่ยนแปลงของการสื่อสารนี้ ทำให้วิทยาการทางนิเทศศาสตร์ มีแขนงการศึกษาวิจัยที่แตกออกไปอย่างกว้างขวาง ทาง National Communication Association [NCA] (2014: Online) เคยได้รวบรวมแขนงการศึกษาวิจัยทางการสื่อสารไว้ในหนังสือ Comm 365 ฉบับพิเศษ ฉลอง 100 ปี การวิจัยทางการสื่อสาร ซึ่งเป็นปีเดียวกันกับการฉลองครบรอบ 100 ปีของทางสมาคม โดยในหนังสือดังกล่าวมีรายชื่อการศึกษาวิจัยทางการสื่อสารปรากฏอยู่มากกว่า 200 แขนง

ารสื่อสาร” คืออะไรกันแน่

Julia T. Wood (1999) ได้แสดงทัศนะที่น่าสนใจในการนิยามความหมายของการสื่อสารเอาไว้ในหนังสือ Communication Theory in Action: An Introduction มีใจความว่า หากเราพยายามที่จะนิยามความหมายของการสื่อสารให้แคบลง ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า นิยามนั้นอาจไม่สามารถครอบคลุมทุกบริบทของการสื่อสารได้ และอาจไม่รองรับการสื่อสารที่มีจุดประสงค์เฉพาะ แต่ต้องนิยามให้มีความครอบคลุมด้านทฤษฎีมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ซึ่งศาสตราจารย์ Wood ได้นิยามความหมายของการสื่อสารไว้ว่า “การสื่อสาร” เป็นกระบวนการที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบ ในการที่มนุษย์แต่ละคนมีปฏิสัมพันธ์กับสัญลักษณ์ หรือผ่านสัญลักษณ์นั้น เพื่อนำมาสร้างและกำหนดความหมาย โดยสามารถอธิบายแนวคิดสำคัญได้ดังนี้

การสื่อสารเป็นกระบวนการ

การสื่อสารนั้นเป็นกระบวนการ (Process) มันดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง เกิดขึ้นตลอดเวลา อาจไม่สามารถบอกได้ว่ามันเริ่มและจบลงตรงไหน ทุกอย่างที่เกิดขึ้นก่อนหน้า อาจมีอิทธิพลต่อการกระทำและปฏิสัมพันธ์ และสิ่งที่เราแสดงออกในปัจจุบัน ก็อาจส่งผลถึงอนาคตด้วยเช่นกัน เพราะมันเกิดขึ้นตลอดเวลา นั่นจึงหมายความว่ากระบวนการของการสื่อสารนั้นเดินไปข้างหน้าเสมอ และเราไม่สามารถหยุดการสื่อสารได้

การสื่อสารเป็นส่วนหนึ่งของระบบ

การสื่อสารนั้นเป็นส่วนหนึ่งของระบบ (Systemic) มันจะเข้าไปเกี่ยวข้องกับส่วนอื่นๆ ที่มีความสัมพันธ์กัน ยกตัวอย่างเช่น ในบริบทของการสื่อสารภายในครอบครัว ครอบครัวเป็นระบบอย่างหนึ่ง สมาชิกในครอบครัวคือส่วนต่างๆ ของระบบที่มีความสัมพันธ์กัน การสื่อสารในระบบนี้ จะมีความเป็นกันเองและยืดหยุ่น และเมื่อบริบทเปลี่ยนเป็นการสื่อสารภายในองค์กร ที่ทำงานก็เป็นระบบอีกอย่างหนึ่ง ที่มีสมาชิกขององค์กรเป็นส่วนต่างๆ ของระบบที่มีความสัมพันธ์กัน การสื่อสารที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบนี้ จะมีความเป็นทางการและมั่นคงแน่นอนมากกว่าการสื่อสารในระบบครอบครัว

ระบบเหล่านี้อาจะมีองค์ประกอบอื่นๆ อีก ที่อาจส่งผลต่อการสื่อสาร เช่น สถานที่ เวลา จำนวนสมาชิกในระบบ ฯลฯ การสื่อสารของระบบครอบครัวภายในห้องนั่งเล่นที่บ้าน อาจแตกต่างกับการสื่อสารของระบบครอบครัวเมื่ออยู่ริมทะเล การสื่อสารของระบบที่ทำงานในเวลางาน อาจแตกต่างกับการสื่อสารของระบบที่ทำงานนอกเวลางาน อีกปัจจัยหนึ่งที่อาจส่งผลต่อการสื่อสาร คือเหตุการณ์ที่ผ่านมาแล้วในอดีต ระบบครอบครัวที่เคยร่วมกันหาทางออกให้ปัญหาที่เกิดขึ้นของรุ่นลูก ย่อมมีการสื่อสารภายในระบบที่แตกต่างกับระบบครอบครัวที่เคยปล่อยให้รุ่นลูกหาทางออกของปัญหาเพียงลำพัง

สัญลักษณ์และการกำหนดความหมาย

ทุกอย่างคือสัญลักษณ์ (Symbols) ทั้งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม รวมถึงภาษาที่เราใช้ การกระทำที่เราแสดงออก ล้วนเป็นสัญลักษณ์ทั้งสิ้น สัญลักษณ์เหล่านี้ไม่ได้มีความหมายในตัวเอง ไม่สามารถบอกได้ว่าตัวมันเองคืออะไร แต่เพื่อให้เราสามารถใช้สิ่งเหล่านี้ในการสื่อสารได้ มนุษย์จึงกำหนดสร้างความหมายให้กับสัญลักษณ์ต่างๆ ทำให้เราสามารถเข้าใจได้ว่า “ปากกา” คืออุปกรณ์อย่างหนึ่งที่สามารถปล่อยน้ำหมึกออกมาจากส่วนปลายได้ และใช้ในการเขียนหรือวาด “กระดาษ” คืออุปกรณ์อย่างหนึ่ง มีลักษณะเป็นแผ่นบางทำจากเยื่อไม้ และใช้รองรับปากกาในการเขียน หรือเราสามารถทราบได้ทันทีเมื่อเห็นชายหนุ่มให้แหวนวงหนึ่งกับหญิงสาว พร้อมกับบอกรักกัน ว่าชายหนุ่มกำลังขอหญิงสาวแต่งงาน เป็นต้น


Reference


Academic References

What's your reaction?
Love
0%
Bad
0%
Wow
0%
Meh
0%
Cool
0%
Hate
0%
Evil
0%
About The Author
Pichaet Tang-on
Pichaet Tang-on
นักนิเทศศาสตร์ วิทยากร นักเขียนมือใหม่ ทาสแมว และบล็อกเกอร์ เชี่ยวชาญในสาขาวาทนิเทศ (การสื่อสารมนุษย์) โดยเฉพาะการสื่อสารผ่านสื่อและการฝึกอบรม เจ้าระเบียบ กรอบจัด ไม่ถนัดอินดี้ ชอบเสพสื่อแมสและสื่อดิจิทัล รักการดูหนังบล็อกบัสเตอร์ ปลื้มเพลงโซลและอาร์แอนด์บี เป็นสาวกไมโครซอฟท์

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.